احمد عزيزي كه بود؟

شعر هايش در مجله «جوانان» چاپ مي شد. پس از انقلاب مدتي ساکن شهرستان نور شد. سپس به تهران آمد و در روزنامه جمهوري اسلامي به کار پرداخت. متاسفانه از پانزدهم اسفندماه 1386 تا کنون به علت اغما در کرمانشاه  بستري است. افسوس که او نيز همانند شريعتي و فروغ مهلت نيافت تا تماميت خود و همة استعدادها و بالقوگي هايش را به منصة ظهور برساند.

اهميت عزيزي عمدتا به خاطر سه چيز است: مثنوي هاي پرشور ، شطحيات و ابداعات زباني اش. 

ذهن عزيزي مانند مولانا، سيال و پر از تداعيات معنوي و لفظي است. شور و شيدايي شاعر در شطحيات و اشعارش نمود تام دارد. عزيزي، شيدايي و طربناکي مولانا را دارد و شايد به همين دليل ارادتش به مولانا را بيش از ديگران بروز مي دهد. ارادتش به موسيقي نيز حاصل اين شور و شيدايي است که بيش از هر چيز به زبان موسيقي قابل بيان است.

او گفتمان انقلابي-شيعي را با سنت فلسفي و عقلي و به خصوص ميراث عرفاني به خوبي در مي آميزد. به اين ترتيب مي توان او را به عنوانِ يک شيعة انقلابي عارف و فيلسوف تعريف کرد. نوعي از تشيع سرخ و انقلابي که با زبان عرفان و کلام و فلسفة اسلامي بيان مي شود. در عين حال عرفان و فلسفه او تمايزات و مشخصات ويژة خود را هم دارد. او از ابراز ملاحظات خاص خود نسبت به فلسفة ملاصدرا و تصوف خانقاهي دريغ نمي ورزد. 

عرفان، فلسفه، شعر و موسيقي در شطح زيباي فلسفي اش با نام "روايت شطح" نمود تام و تمامي دارد.

ناتوراليسم احمد عزيزي و سلمان هراتي ادامة ناتوراليسم عارفانه سپهري است با اين تفاوت که رنگ و بوي مذهبي و اجتماعي اش به تبع متاثر شدن از انقلاب بيشتر است. 

بدين ترتيب تحليل آثار احمد عزيزي، چيزي بيش از تحليل آثار يک شاعر است. ذهن نقاد و وقاد، تعهد اجتماعي و اطلاعات فلسفي و ديني، روح متلاطم، پرسشگري و جويندگي و تخيل قوي او دست به دست هم داده اند تا در ميان سه شاعر شاخص پس از انقلاب جايگاه ويژه اي پيدا کند. آن دو شاعر ديگر سلمان هراتي و قيصر امين پورند و اما در عرصة زبان، احمد عزيزي به واسطة تخيل قوي، مضمون يابي هاي غريب ، زبان روان و گفتارگونه، تداعي هاي مولاناگونه و استفادة نوآورانه و بديع از واژگان و ترکيبات در جاي نخست مي نشيند.

در اين نوشته مشخصات فلسفي، عرفاني، ديني، هنري و زباني او را تحت عناوين مجزا بررسي خواهم کرد. 

آثار:

«کفشهاي مکاشفه» 1367. 

«شرجي آواز» 1368.

 «خوابنامه و باغ تناسخ» 1371.

 «ترجمه زخم» 1370. 

 «باران پروانه» 1371. 

«رودخانه رؤيا» 1371. 

ملکوت تکلم مجموعه چهار مثنوي و مجموعه غزليات .انتشارات روزنه   1372 .

روايت شطح انتشارات روزنه 1375.

«ناودان الماس» شامل اشعار نو و نيمايي و سپيد. انتشارات نيستان سال 1387.

«قوس غزل»: غزل هاي احمد عزيزي است. انتشارات نيستان سال 1387.

«يک ليوان شطح داغ»: چاپ چهاردهم انتشارات نيستان سال 1390 .

«طغيان ترانه» شامل مثنوي هاي او. چاپ چهاردهم انتشارات نيستان در سال 1387 .

«خواب ميخک»  در قالب مثنوي .

«شرجي آواز» 13 شعر در قالب مثنوي . انتشارات سوره مهر سال 1388  . 

روستاي فطرت، ترانه هاي ايليايي و...از ديگر آثار اوست.  

شاعري مطرح، جدي و تاثير گذار

 محمد جواد محقق شاعر، نويسنده و پژوهشگر  درباره او چنين گفته است  : آشنايي بنده با احمد عزيزي شاعر انقلابي کرمانشاه به سال هاي دهه 50 و 60 مي رسد يعني همان سالهايي که وي در همدان سکونت داشت و در برخي نشريات محلي نيز خاطره اولين ديدارم با اين شاعر انقلابي به چاپ رسيد. چند سال پس از اين آشنايي که احمد عزيزي در روزنامه جمهوري اسلامي در تهران و نشريه صحيفه در بخش ضميمه هاي فرهنگي فعاليت داشت، با وي ارتباط بيشتري گرفتم و مطالب ادبي و فاخر اين شاعر را در جرايد دنبال کردم. عزيزي را مي توان هم رديف با شاعراني چون يوسف علي ميرشکاک و محمد علي محمدي که در روزنامه جمهوري فعاليت داشتند به عنوان نيروهاي جوان شهرستاني با استعداد آن زمان برشمرد که جزو چهره هاي ادبيات در سالهاي بعد قرار گرفتند.

اشعار او در ابتدا قالبي کلاسيک و زباني کهنه را به خود گرفته بود اما اشعار سالهاي بعد او که در «کفش هاي مکاشفه» به چاپ رسيد کاملا متفاوت نشان داده شد و به عنوان شاعري مطرح، جدي و تاثير گذار شناخته شد که ذهن و زبان بسياري از هنرمندان را تحت تاثير خود قرار داد. اين دوره شعري که چند سال تداوم داشت يکي از درخشان ترين ادوار شعر احمد عزيزي و حتي شعر انقلابي است که سالها بعد نيز رگه هايي از استعداد و نوآوري در آن موج مي زد.  احمد عزيزي علاوه بر شعر در حوزه نثر ادبي نيز ورود پيدا کرد و به توليد آثاري پرداخت که امروزه در قالب کتب شطحيات معروف شده است. به نظر امروزه شطحيات به معناي قدمايي خود نيست و تفاوت هايي با گذشته دارد که آثار اين هنرمند کرمانشاهي چهره ديگري از اين قالب هنري را به ما شناساند.شطحيات يا نثر ادبي احمد عزيزي را مي توان پايه گذار نوع خاصي از اين قالب ادبي دانست که رگه هاي عناصر فلسفي در لايه هاي زبان آن ديده مي شود و با تصرف زبان و بياني اثر بخش، مفاهيم جديدي را خلق مي کند. در اين راستا و خلق اين آثار شخص ديگري به اين شيوه و در اين مسير گامي بر نداشته است و احمد عزيزي را مي توان در حقيقت يگانه در اين مسير به حساب آورد.